Αντικείμενα από το μέλλον, ηθικές αντηχήσεις στην ιατρική

Η έκθεση «Artefacts of the Future» διερευνά πιθανά σενάρια του μέλλοντος και πώς οι αναδυόμενες βιοϊατρικές τεχνολογίες ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν την υγειονομική φροντίδα, τη ζωή μας αλλά και το ίδιο μας το ανθρώπινο σώμα.

Η έκθεση παρουσιάζει έργα από μάρμαρο και πηλό που έχουν δημιουργηθεί με νέες τεχνολογίες τρισδιάστατης εκτύπωσης και μοιάζουν σαν θραύσματα μιας μελλοντικής αρχαιολογίας —ξεθωριασμένα, υβριδικά και αναπάντεχα αληθοφανή. Κάθε αντικείμενο ενσωματώνει μια υποθετική ιατρική τεχνολογία, συνοδευόμενη από ένα ηθικό ερώτημα και μια συνοπτική αφήγηση. Ένας αμφορέας που εμπεριέχει μια τεχνητή μήτρα, για παράδειγμα, εξετάζει πώς οι αναδυόμενες αναπαραγωγικές τεχνολογίες μπορούν να επηρεάσουν το αίσθημα ευθύνης και ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε, διαχειριζόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τη ζωή. 

Για να ενισχύσουν την εμπειρία τους, οι επισκέπτες καλούνται να αλληλεπιδράσουν με τα εκθέματα μέσω μιας ειδικά σχεδιασμένης διεπαφής που βασίζεται σε ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM). Το μοντέλο δημιουργεί μοναδικά οπτικά «αποτυπώματα» για κάθε συνομιλία, ενθαρρύνει την ανοιχτή σκέψη και συνδέει τις ατομικές εμπειρίες σε ένα ευρύτερο κοινό πεδίο διαλόγου.

Αντλώντας από τη μυθολογική και γλυπτική κληρονομιά της Ελλάδας, η έκθεση διαμορφώνει ένα υβριδικό περιβάλλον, έναν μουσειακό χώρο που λειτουργεί παράλληλα ως εργαστήριο ηθικής, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε την ηθική μας συνείδηση εν μέσω των ραγδαίων εξελίξεων στη βιοτεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα υγείας. Η ενδυνάμωση, υπό αυτή την οπτική, δεν αποτελεί επιδίωξη της τεχνολογικής κυριαρχίας αλλά υποστηρίζει τη συλλογική μας ικανότητα να σκεφτόμαστε κριτικά, να αντιλαμβανόμαστε όσα διακυβεύονται και να οραματιζόμαστε ένα μέλλον όπου η ηθική ευαισθησία προηγείται της τεχνολογικής υπεροχής. 

Η έκθεση αναπτύχθηκε στο πλαίσιο μιας διεπιστημονικής συνεργασίας στο ETH Zürich, φέρνοντας σε επαφή ερευνητές από τους τομείς της βιοηθικής, της τεχνητής νοημοσύνης, των τεχνολογιών τρισδιάστατης εκτύπωσης και της βιοϊατρικής καινοτομίας με καλλιτέχνες, προσδίδοντας παράλληλα μια γλυπτική διάσταση σε σύνθετα ηθικά ζητήματα. Το αποτέλεσμα γεφυρώνει την επιστημονική γνώση με την καλλιτεχνική δημιουργία, δημιουργώντας νέους χώρους για την ηθική διερεύνηση.