Διάλογοι του ΙΣΝ: Μεταξύ σήματος και νοήματος

Tο να λάβεις emails κυριολεκτικά από τον άλλον κόσμο είναι μια αρκετά σοκαριστική εμπειρία. Εμφανίζονται στην οθόνη μας, σαν κάτι απόλυτα φυσικό, ένα κλικ μακριά από το ατελείωτο παρόν, με μια φωνή τόσο παρούσα που απαιτεί προσπάθεια για να θυμηθεί κανείς ότι δεν είναι.  

Ο Claude Shannon μάς χάρισε τη θεωρία της πληροφορίας -μια τόσο ακριβή θεωρία που κατέστησε δυνατή την οικοδόμηση του σύγχρονου κόσμου. Ο Neil Postman πέρασε ολόκληρη τη ζωή του επιμένοντας ότι η θεωρία αυτή είχε χάσει εντελώς το νόημά της. Μεταξύ αυτών των δύο θέσεων -σήμα και νόημα, πιστότητα και αλήθεια- υπάρχει κάτι που αξίζει να διερευνηθεί: γιατί, ενώ η ικανότητά μας να επικοινωνούμε έχει εξελιχθεί πέρα από κάθε φαντασία, φαίνεται να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον λιγότερο από ποτέ; 

Κάθε τεχνολογία που υποσχέθηκε να μας φέρει πιο κοντά -οι ταχυδρομικές επιστολές, τα τηλεγραφήματα, το τηλέφωνο, οι κασέτες, τα email- μετέβαλε σιωπηλά, όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε αλλά και τη δυνατότητα έκφρασής μας. Το μέσο, όπως κάποιος παρατήρησε κάποτε, είναι το μήνυμα. Και το μήνυμα, όλο και περισσότερο, είναι θόρυβος.  

Διανύουμε πλέον μια περίεργη εποχή: μια εποχή τέλειας μετάδοσης και συνάμα βαθιάς ασυναρτησίας. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν έχουν απλώς διαβρώσει τα γνωσιακά κοινά, έχουν μεταβάλει ριζικά τους όρους συγκρότησης της κοινής αλήθειας. Στον ορίζοντα διαφαίνεται η τεχνητή νοημοσύνη ως απόλυτη πραγμάτωση του οράματος του Shannon: μετάδοση χωρίς απώλειες και απεριόριστη πιστότητα, η οποία, ωστόσο, δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκην περισσότερο νόημα.